پول الکترونیک(e-money) به عنوان یکی از پدیده های نوین تکنولوژی پیشرفته به سرعت جای خویش را باز کرده و هر روز بر اهمیت آن افزوده میشود .
از حدود سال 1996 همزمان با افزایش نفوذ اینترنت خرید و فروش در فضای مجازی روز به روز گسترش یافت اما جای پول الکترونیکی بسیار خالی بود.
پول ! پول از هزاران سال پیش در تمدن های مختلف بشری وجود داشته است . دوران توسعه و پیشرفت پول را میتوان به چند گروه اصلی تقسیم کرد :
1- استفاده از اشیا به عنوان پول
2- تجارت با اشیای ارزشمند
3 – سکه ها
4 – اسکناس
5 – حسابهای سپرده
6 – پول پلاستیکی
7 – پرداخت الکترونیکی و انتقال الکترونیکی وجوه
پول چیست ؟
پول وسیله ای است که مردم در قبال کالاها و خدماتی که واگذار میکند متقاضی دریافت و قبول آن هستند .
پول سه هدف را برآورده میکند:
1 – وسیله ای است برای مبادله
2 – به عنوان یک استاندارد و معیار ارزش به کار میرود
3 – پول به عنوان یک ذخیره ارزش عمل میکند یعنی معیاری برای سنجش ارزش کالاها و خدمات گوناگون است.
پول الکترونیکی چیست ؟
بانکداری الکترونیکی و پول الکترونیکی مفاهیمی عام و کلی هستند و باید مشخص کنیم که آنها دقیقا" از چه چیزی صحبت میکنند . امروز این مسئله پذیرفته شده است که بانکداری الکترونیکی میتواند به دو جریان مجزا تقسیم شود : یکی از آن محصولات پول الکترونیکی بویژه در شکل محصولاتی که ارزش را ذخیره میکنند و دیگری عبارت است از تحویل یا دسترسی الکترونیکی به محصولات .
اینها محصولاتی هستند که به مصرف کننده این امکان را میدهند تا از وسایل ارتباطی الکترونیکی استفاده کرده و به این ترتیب به خدمات پرداخت قراردادی دسترسی داشته باشند . به طور مثال : استفاده از یک رایانه شخصی و یا شبکه رایانه ای ( اینترنت ) برای پرداخت الکترونیکی یا ارسال دستوری برای انتقال وجوه بین حسابهای بانکی .
با توجه به اینکه پول الکترونیک در مراحل اولیه توسعه خود میباشد تعاریف گوناگونی از ان وجود دارد به طور مثال پول الکترونیکی در اروپا بدین گونه تعریف میشود :
الف - بر روی قطعه ای الکترونیکی همانند تراشه کارت و یا حافظه کامپیوتر به صورت الکترونیکی ذخیره شده است .
ب – به عنوان یک وسیله پرداخت برای تعهدات اشخاص غیر از موسسه صادر کننده پذیرفته شده است
ج– بدین منظور ایجاد شده است که به عنوان جانشین الکترونیکی برای سکه و اسکناس در دسترس و اختیار استفاده کنندگان قرار گیرد .
د – به منظور انتقال الکترونیکی وجوه و پرداخت های با مقدار محدود ایجاد شده
و یا تعریف آمریکایی آن ، پولی است که به صورت الکترونیکی حرکت کرده و به گردش در می آید به صورت کارت هوشمند و یا کارت هایی که در آن ارزش ذخیره شده یا کیف پول الکترونیکیE- Pocket money ) ( ارایه شود . همچنین میتواند در پایانه فروش استفاده شده و یا بدون دخالت هیچ شخص دیگری و مستقیما" به صورت شخص به شخص مورد استفاده قرار میگیرد و نیز میتوان از طریق خطوط تلفن به سوی بانکها و یا دیگر ارایه دهندگان خدمات یا صادر کنندگان ( پول الکترونبکی ) به حرکت در امده و یا خرج شود .
جامع ترین تعریف پول الکترونیکی، یک مفهوم زیر ساختی و پایه برای تجارت الکترونیکی است و میزان اعتبار و موجودی یک کاربر را در فضای دیجیتالی مشخص میکند .
از تعاریف و توضیحات بالا میتوان نتیجه گرفت که پول الکترونیکی یک مکانیسم پرداخت ارزش ذخیره شده یا پیش پرداخت شده است که در آن مقداری از وجوه یا ارزش که برای مصرف کننده قابل استفاده است در یک وسیله و قطعه الکترونیکی ذخیره شده و در تصرف مشتری است . ارزش الکترونیکی توسط مصرف کننده و مشتری خریداری میشود و هر بار که مستقیما" به دستگاه های دیگر متصل شود و یا مصرف کننده از دستگاه استفاده کند تا از طریق پایانه فروش و یا شبکه های کامپیوتری همانند اینترنت خریدی را انجام دهد از موجودی ان کاسته میشود .
خوب تا اینجا با مفهوم و کاربرد علمی پول الکترونیکی اشنا شدیم .ولی ...
اقتصاد نگهبان قدرت
سیاست پیشنهادی واقع گرایان تئوری موازنه قدرت است . تِئوری موازنه قدرت که در واقع بر اساس نظریه های داروینی در علم سیاست بنا شده به این واقعیت اشکار اذعان دارد که " کسب قدرت از سوی دولت ها هدف نیست . بلکه وسیله ای برای حفظ ارزش والای بقاست" .
آرون متفکر فرانسوی معتقد است تنازع بقا و حفظ امنیت مفاهیمی مترادف هستند و در نتیجه جنگ به امری مشروع تبدیل میشود . اما برای پرهیز از ویرانی جنگ باید به ایجاد قدرت و توازن قوا دست زد .
قدرت نگهبان قدرت است .
بابایی از همان روزی که گفت تجارت یک جنگ است به معنای حرف خود واقف بود او فهمید که به عنوان یک مسلمان ایرانی چه وظیفه ای بر دوشش است او فهمید که تجارت الکترونیکی در غیاب پول الکترونیکی به معنای واقعی خود قابل اجرا نیست . لذا اگر یکی از اهداف کلان نظام توسعه تجارت الکترونیکی در اقتصاد کشور است پس پول الکترونیکی را باید آورد .
کاری را که خیلی ها نتوانستند انجام دهند را شجاعانه انجام داد نشان داد که در جریان تجاری و موازنه قدرت با کشورهای دیگر از جمله ترکیه- امارات – هندوستان – پاکستان و غیره ایران و ایرانی نیز حرفهای بسیاری برای گفتن دارد حالا نام وست ویژن در کنار نامهایی مانند e-gold ، e-bulion و Gold money می درخشد نام یک شرکت ایرانی.
موازنه قدرت در حوزه سلاح و ادوات جنگی نیست ، بل در حوزه اقتصاد و ابزارهای تجاری نیز نهفته است.
ما قدرتمندیم پس هستیم .
پول الکترونیکی فرصتهای مهم و جدیدی را برای ما فراهم میکند پول الکترونیکی به بانکها این امکان را میدهد که بازار خود را از نقشهای سنتی سپرده گذاری و اعطای اعتبار فراتر برده و توسعه بخشند .
در مقیاس وسیع تر توسعه و پیشرفت مداوم پول الکترونیکی میتواند در کاهش هزینه های معاملات خرده فروشی هم در سطح ملی و هم در سطح بین المللی مشارکت و همکاری داشته باشد و این امر به نوبه خود و بالقوه میتواند به تولیدات بیشتر و رفاه اقتصادی منجر شود.
مصرف کنندگان و تجار قادر هستند تا موثر بودن و تاثیر گذاری و بهره بردن از راحتی و آسایش بیشتر را لمس می کنند . در تجارت باید به روز بود.
دکتر بابایی فهمید که وظیفه جنگیدن در کدام جبهه را دارد و به خوبی و پی در پی کسب موفقیت در جنگ را سر لوحه کار خود قرار داده اگر چند نفر دیگر را داشته باشیم که اینگونه در بخش خصوصی فعال باشند میتوانیم بگوییم تحریم ها کارساز نیست. منتظر شکستن دیوار قدرتنمایی دیگر کشورها هستیم ...